Het komt er weer aan: het kerstdiner. Voor velen misschien wel het meest stressvolle diner van het jaar. Maar laten we het dit jaar eens anders doen, lieve mensen.
Een kerstdiner waar iedereen van kan genieten. Dus ook degene die in de keuken staat. Zonder dat we de dag na kerst allemaal uitgeput, boos en chagrijnig op de bank zitten.
Want een geslaagd kerstmenu hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Sterker nog, wat mij betreft geldt: hoe minder stress, hoe beter het eten én hoe gezelliger de avond.
En natuurlijk hoort daar een goed glas wijn bij.
Voordat we beginnen met de gerechten en de wijnen, eerst een paar regels waar ik me met kerst zoveel mogelijk aan houd.
Maak nooit iets wat je nog nooit hebt gemaakt. Kerst is niet het moment om voor het eerst een ingewikkeld recept uit te proberen.
Sta tijdens het diner niet langer dan twintig minuten achter elkaar in de keuken. Kies gerechten die je grotendeels kunt voorbereiden.
Geen kalkoen. Ik heb twaalf jaar in het Verenigd Koninkrijk gewerkt en heel wat kalkoenen geprobeerd. Vrijwel altijd droog en uiteindelijk een teleurstelling. Het lekkerste aan kalkoen? De restjes, de volgende dag op een sandwich met alle toeters en bellen.
Liever een gang minder dan een gang te veel. Niemand wordt gelukkig van een overvol menu.
Comfort en smaak zijn belangrijker dan ingewikkelde technieken. Lekker eten hoeft niet moeilijk te zijn.
Houd rekening met je keuken. Een hoofdgerecht waarvoor je zes pitten nodig hebt, terwijl je er maar vier hebt, gaat simpelweg niet werken.
Met die uitgangspunten kom je al een heel eind.
Maar wat zet ik zelf eigenlijk op tafel met kerst?
Sinds ik in Den Haag woon, zijn ons kerstontbijt en kerstdiner eigenlijk vaste tradities geworden. En eerlijk gezegd bevalt dat uitstekend.
We beginnen de dag met aardappellatkes, een soort dikke rösti, geserveerd met crème fraîche, gerookte zalm en kaviaar.
Daarbij drinken we een pot oolongthee van Formocha Tea uit Amsterdam. En natuurlijk champagne.
Dit jaar gaan we voor de Blanc de Blancs van De Sousa.
Na het ontbijt is het tijd voor de cadeautjes, die ons al weken onder de kerstboom liggen aan te staren. Die worden vervolgens met bijzonder weinig beleid opengescheurd, totdat er een enorme berg cadeaupapier naast de tafel ligt.
De middag is gereserveerd voor een dutje. Daarna maken we de tafel netjes, voordat schoonmoeder verschijnt.
We beginnen het diner op zijn Italiaans, met een tafel vol antipasti.
Verschillende vleeswaren, goede olijven, stracchino met venkelpollen en olijfolie, bruschetta van zelfgemaakte focaccia en wat gerookte zalm of paling.
Qua wijn gaan we voor een aromatisch wit uit de omgeving van Napels: falanghina, greco of fiano. Niet geheel toevallig de stad waar de wortels van mijn schoonfamilie liggen.
Als voorgerecht serveren we een ouderwetse Hollandse garnalencocktail.
Snel, makkelijk en o zo lekker. Sommige klassiekers moet je vooral niet willen verbeteren.
Daarna volgt een klein pastagerecht: ravioli in brodo. Ravioli geserveerd in een mooie, heldere bouillon.
Meestal vullen we de ravioli met paddenstoelen en gebruiken we een bouillon van paddenstoelen of kip.
Een heerlijk licht gerecht, maar wel vol smaak.
Dan het hoofdgerecht.
Lamskoteletjes, eenvoudig geroosterd en geserveerd met citroen. Geen zware sauzen of ingewikkelde bereidingen.
Daarbij een aardappelgratin uit de oven, haricots verts en peultjes met boter. Eventueel nog een groene salade met olijfolie en citroen.
En de wijn?
Ik denk dat ik dit jaar voor de Spätburgunder Fasswerk van Winter ga.
Deze wijn hebben we net binnen en wat is hij ontzettend goed. Genoeg kracht en body, zonder ook maar een moment zwaar of vermoeiend te worden.
Eigenlijk gewoon perfect doordrinkbaar.
Als dessert serveren we een paar kleine baba's au rhum.
Nu denkt u waarschijnlijk: dat is toch hartstikke Frans?
Ja en nee.
Ook Napels is beroemd om zijn babà. Hoe dat precies zo gekomen is, heeft vermoedelijk iets met de koningshuizen uit het verleden te maken.
We serveren ze met wat licht opgeklopte room, een pot koffie uit de percolator en huisgemaakte limoncello volgens familierecept. Of een glaasje amaro.
En mochten we later op de avond nog trek krijgen, dan is er altijd nog kaas en port.
Klinkt als veel werk?
Dat valt dus reuze mee. Het meeste is voorbereid en op de avond zelf is er nauwelijks stress.
Natuurlijk hoeft niet iedereen hetzelfde kerstmenu te maken. Daarom hieronder een aantal ideeën voor een feestelijk diner dat je zonder al te veel kleerscheuren kunt bereiden.
Van eenvoudige hapjes tot een mooi hoofdgerecht, en uiteraard met suggesties voor bijpassende wijnen.
Hapjes zijn altijd handig. Je houdt de gasten bezig en dempt de eerste trek, terwijl iedereen rustig binnenkomt.
Goede nootjes en olijven doen het altijd uitstekend. Maar haal dan wel écht goede.
Ook kaaskoekjes of kaasvlinders zijn een succes. Een beetje zout, lekker knapperig en heerlijk bij een glas bubbels.
Mijn suggesties:
De Sousa Blanc de Blancs Champagne – een feestelijk begin van het kerstdiner.
Piuze Vin Blanc Mousseux Non Dosé – wat mij betreft een waanzinnige prijs-kwaliteitverhouding.
Reichsrat von Buhl Spätburgunder Rosé Sekt – voor wie zin heeft in rosé bubbels.
De alcoholvrije bubbels van Domaine de l'Arjolle – voor wie de alcohol liever overslaat, maar wel feestelijk wil beginnen.
En dan verder met de hapjes.
Een goede dip of smeersel met lekker brood of crackers doet het altijd goed.
Van mij mag tapenade trouwens best een comeback maken. Maar dan wel van goede taggiasca- of leccino-olijven. Het recept van Johannes van Dam is echt heel goed.
Hummus kan natuurlijk ook, maar probeer eens een versie van linzen. Persoonlijk vind ik die een stuk lekkerder.
Wat charcuterie met cornichons erbij, een paar schilfers Parmezaanse kaas of Manchego, en klaar.
Zo kom je het eerste uur prima door. Alle tijd om met je gasten te praten, een glas te drinken en wat te knabbelen.
Het voorgerecht moet wat mij betreft vooral niet te zwaar zijn.
Een mooie optie is geroosterde pompoen met pompoenpitten en ricotta salata, afgemaakt met een dressing van bloedsinaasappel.
Eenvoudig, kleurrijk en verrassend lekker.
Met dit gerecht kun je behoorlijk veel kanten op.
Denk bijvoorbeeld aan een Chardonnay uit de Mâconnais, een witte Rhône, de Grauburgunder van Winter, een Italiaanse Kerner of een Chenin Blanc uit Zuid-Afrika.
Bij die laatste zou ik niet direct voor de absolute top gaan. Een mooie instapwijn kan hier juist uitstekend werken.
En natuurlijk blijft ook de eerdergenoemde Hollandse garnalencocktail een uitstekende keuze. Tijdloos, lekker en vooral stressvrij.
Gaan we wel of niet voor een tussengerecht?
Eentje lijkt me eigenlijk wel gepast. Het is tenslotte kerst.
Zelf ben ik erg gecharmeerd van een klein pastagerecht. Ik weet het, erg Italiaans. Maar het heeft een hoog comfortgehalte, bijna iedereen vindt het lekker en het is relatief eenvoudig te maken.
De saus kun je meestal ruim van tevoren bereiden. De pasta kook je à la minute, bij een goede gedroogde pasta vaak zo'n twaalf tot veertien minuten.
Even mengen met de saus en klaar om te serveren.
Zet de kaas op tafel, zodat iedereen naar wens zelf wat kan raspen.
Qua wijn hangt het natuurlijk af van de saus. Soms kun je gewoon blijven drinken wat je al in je glas had. Soms is het leuk om een stapje verder te gaan en iets vollers of intensers te schenken.
Een prachtige allrounder zou de Ribeiro Treixadura 2015 van Ramón do Casar zijn.
Als ik het mag zeggen: echt retegoed.
Nu wordt het iets meer werk. Maar ook hier gaan we het niet te gek maken.
Ik begin altijd met het garnituur.
Een aardappelgratin is perfect voor kerst. Je kunt hem van tevoren maken en op het juiste moment in de oven zetten of opwarmen.
Alle handen vrij.
Voor de groenten zou ik één warme bereiding maken en eventueel een tweede, koude bereiding in de vorm van een salade.
Bijvoorbeeld haricots verts, kort geblancheerd en daarna opgewarmd met een klont boter en wat fijngesneden sjalot.
Daarnaast een salade van fijngesneden spitskool, blokjes peer, een lichte sojadressing, flink wat sesamzaadjes en een beetje crispy chili-olie.
Fris, knapperig en een mooi tegenwicht voor de rijkere gerechten.
Met vlees kun je vervolgens alle kanten op.
Een stoofgerecht van wangetjes bijvoorbeeld. Of, als dat iets te avontuurlijk klinkt, gewoon ouderwetse riblappen of sukade.
Ook heerlijk: geconfijte eendenboutjes met witte boontjes en porcini in de jus.
Of een lamsschouder met been, langzaam gegaard in een kruidige bouillon. Serveer hem op een grote schaal midden op tafel. Iedereen kan er zelf met lepel en vork van pakken.
Een paar kommetjes salsa verde erbij en klaar.
Dat is voor mij precies wat een kerstdiner moet zijn: royaal, lekker en gezellig.
Mocht je toch iets willen dat in de buurt komt van kalkoen, ga dan voor een écht goede kip.
Een Bressekip is wat mij betreft de ultieme kip. Daar hangt natuurlijk wel een prijskaartje aan, maar ik vind dat je er minstens één keer in je leven eentje moet hebben gegeten.
Een manier om de kip sappig te houden, is om hem vooraf te pekelen.
Gebruik hiervoor 60 gram zeezout per liter water. Verwarm het water eerst om het zout op te lossen en laat het vervolgens volledig afkoelen.
Leg de kip 24 uur in de pekel in de koelkast. Haal hem daarna uit de pekel, dep hem goed droog en bereid hem in de oven.
Als grove richtlijn kun je bij 180 graden rekenen op ongeveer 45 minuten per kilogram. Gebruik wel een kernthermometer: de kip moet op het dikste deel veilig gaar zijn, met een kerntemperatuur van 74 °C.
Zo zet je een mooie, sappige kip op tafel zonder allerlei ingewikkelde bereidingen.
Maar wat als je liever vis serveert?
Dan zou ik kiezen voor iets stevigs, zoals tonijn of zeeduivel. Zalm is natuurlijk ook heerlijk en bovendien goed betaalbaar.
Een mooie tonijnsteak kun je serveren met een pepersaus op basis van kreeftenjus.
Of houd het wat lichter met olijfolie, stukjes citroen, kappertjes, fijngehakte ansjovis en peterselie.
Dat laatste is een combinatie waar ik persoonlijk erg blij van word.
Ook zeeduivel is prachtig voor een feestelijk hoofdgerecht.
Rooster hem aan het bot en serveer eventueel met een kreeftenjus waarin wat schelpdieren zijn verwerkt, zoals mosselen en venusschelpen.
Of behandel de zeeduivel als een mooi gebraad en serveer hem met kruidenboter.
Meer hoeft het eigenlijk niet te zijn.
Ook zonder vlees of vis zijn er genoeg mogelijkheden voor een bijzonder kerstmenu.
En nee, dat hoeft echt niet ingewikkeld te zijn.
Snijd een spitskool in de lengte in vieren en braad de stukken aan alle kanten goed aan.
Leg ze vervolgens naast elkaar in een braadpan of braadslee. Voeg groente-, paddenstoelen- of tomatenbouillon toe tot ongeveer een derde van de hoogte van de kool.
Dek af met een deksel of aluminiumfolie en laat de kool op zacht vuur of in een oven van 160 graden ongeveer 30 tot 45 minuten garen. De exacte tijd hangt af van de grootte en dikte van de stukken.
Serveer met een mosterddressing vol fijngesneden sjalot, bieslook en kervel.
Heerlijk met een kruimige gekookte aardappel. Of met een aardappelgratin, eventueel gemaakt met sojaroom of een ander plantaardig alternatief.
Voor wie wel vis en schaaldieren eet, is deze spitskool trouwens ook fantastisch met beurre noisette, kappertjes en Hollandse garnalen.
Een andere favoriet is een hele knolselderij uit de oven.
Prik de knol op verschillende plekken in met een vork of satéprikker. Wrijf hem in met olijfolie en bestrooi met grof zeezout.
Leg hem op bakpapier in een ovenschaal en rooster ongeveer twee tot tweeënhalf uur op 170 graden.
Controleer de gaarheid door met een satéprikker in het midden te prikken. Als de knol mooi zacht is, is hij klaar.
Serveer met gebakken paddenstoelen en een frisse groene salade.
Een heerlijk vegetarisch kerstgerecht dat ook nog eens bijzonder feestelijk op tafel staat.
En dan eindelijk: de wijnen.
Voor rood is het wat mij betreft dit jaar tijd voor Bordeaux.
Ja, het mag weer.
Nu Bourgogne steeds duurder en soms bijna ongrijpbaar wordt, is het misschien wel hét moment om Bordeaux opnieuw te ontdekken.
Er zijn prachtige wijnen te vinden die nog altijd goed betaalbaar zijn. En ook oudere jaargangen zijn relatief gemakkelijk verkrijgbaar.
Kijk bij ons eens achter in de winkel. Daar ligt een heel scala aan rijpe Bordeauxwijnen, uit verschillende jaargangen en prijsklassen.
Italiaans rood kan natuurlijk ook. Zeker weten zelfs.
Al zou ik de grote wijnen uit Piemonte misschien nog even bewaren tot het begin van het jaar, wanneer we weer volop kunnen genieten van mooie gerechten met truffel.
Hoe langer ik erover nadenk, hoe meer ik tot dezelfde conclusie kom.
2026 wordt voor mij het jaar van Bordeaux.
Sorry mensen, we hebben natuurlijk genoeg andere keuzes. Maar soms moet je gewoon ergens voor gaan.
En Bordeaux komt trouwens ook uitstekend van pas bij het dessert.
Want als we het toch over Bordeaux hebben, dan mogen we Sauternes niet vergeten.
Sauternes behoort wat mij betreft tot de mooiste dessertwijnen ter wereld.
Jarenlang misschien wat uit de gratie geraakt, maar wat kunnen dit fantastische wijnen zijn.
En ze passen niet alleen bij zoete desserts.
Ook naast een goed samengesteld kaasplateau kan Sauternes schitteren. Denk aan blauwaderkaas, maar ook aan overjarige Goudse kaas, Reblochon of zelfs ons Hollandse Fransje.
Nu ik toch met Sauternes in mijn hoofd zit, moet ik meteen aan peer denken.
Peer en Sauternes vormen een fantastische combinatie.
Denk bijvoorbeeld aan:
Perentaart met frangipane
Stoofpeertjes met kaneel, kruidnagel en steranijs
In de oven gebakken peer met roquefort
Crème brûlée
Romige rijstpudding met vanille en karamelsaus
Allemaal desserts die prachtig kunnen aansluiten bij het rijke, honingachtige en fruitige karakter van een goede Sauternes.
En het mooie is: veel van deze gerechten kun je ook nog eens ruim van tevoren bereiden.
Uiteindelijk draait kerst voor mij niet om zoveel mogelijk gangen, ingewikkelde technieken of urenlang in de keuken staan.
Het draait om lekker eten, goede wijn en samen aan tafel zitten.
Kies gerechten die je kent. Bereid zoveel mogelijk van tevoren. Maak het jezelf niet moeilijker dan nodig is.
En vergeet vooral niet om zelf ook van de avond te genieten.
Met een paar mooie hapjes, een goed hoofdgerecht, een feestelijk dessert en een paar zorgvuldig gekozen flessen wijn kom je een heel eind.
Of dat nu champagne bij het ontbijt is, Falanghina bij de antipasti, Spätburgunder bij het lam of een mooie gerijpte Bordeaux bij het hoofdgerecht.
En natuurlijk een glas Sauternes bij het dessert.
Ik ga ervan uit dat het met het kerstdiner dit jaar helemaal goed gaat komen.
Fijne kerst, en geniet vooral van wat er op tafel én in het glas staat!
