Authentieke focaccia: het recept, de geschiedenis en de lekkerste combinaties

|manouk kuyper

Dagelijks versgebakken focaccia

Bij Marius bakken we iedere dag verse focaccia. En ja, we geven ons recept gewoon weg. Waarom ook niet? We hebben niets te verbergen en delen onze culinaire passie graag. Goed eten wordt tenslotte alleen maar mooier als je het kunt delen.

Zoals bij zoveel Italiaanse recepten bestaat er niet één officiële focaccia. Iedere familie, ieder dorp en iedere streek heeft zijn eigen variant. Van een dun brood, vaak gemaakt van overgebleven pizzadeeg, tot een dikke, luchtige focaccia die perfect is voor bruschetta of als tafelbrood. Het mooie is: het deeg is verrassend eenvoudig en hoeft nauwelijks gekneed te worden.

Focaccia met mortadella: een perfecte combinatie

Wanneer ik aan focaccia denk, denk ik direct aan mortadella. Er is weinig zo lekker als een versgebakken focaccia, royaal besmeerd met mascarpone en rijkelijk belegd met flinterdun gesneden mortadella. En met flinterdun bedoel ik écht flinterdun. Juist daardoor komt de zachte structuur en subtiele smaak volledig tot zijn recht.

Verderop in de Piet Heinstraat vind je Italy, waar het snijden van mortadella en andere vleeswaren tot een ware kunst is verheven. Alleen al kijken hoe zij dat doen is een culinair spektakel. Iedere Haagse liefhebber van de Italiaanse keuken zou dit eigenlijk eens moeten zien.

De geschiedenis van focaccia

Focaccia kent een lange geschiedenis. In het oude Rome bakte men al panis focacius: een plat brood dat rechtstreeks op de haard werd bereid. Het woord focaccia is afgeleid van het Latijnse focus, wat 'haard' betekent.

Sommigen denken dat het oorspronkelijke recept afkomstig is van de Etrusken. Tegenwoordig wordt focaccia echter vooral geassocieerd met Ligurië en in het bijzonder met Genua. De eerste schriftelijke vermelding van het woord focaccia dateert uit de 14e eeuw.

Buiten Italië wordt focaccia soms vergeleken met pizza, maar de verschillen zijn groot. Focaccia krijgt na het uitdrukken van de karakteristieke kuiltjes nog een tweede rijzing, terwijl pizzadeeg direct wordt afgebakken. Dat zorgt voor een heel andere structuur, luchtigheid en smaak.

Authentiek focaccia recept – zelf luchtige Italiaanse focaccia bakken

Met dit recept bak je een heerlijke, luchtige Italiaanse focaccia in een halve gastronormbakplaat. Het deeg is verrassend eenvoudig te maken en hoeft niet gekneed te worden. Door het deeg rustig te laten rijzen en meerdere keren te vouwen ontstaat een focaccia met een luchtige kruim, een knapperige korst en de karakteristieke grote luchtbellen.
Ingrediënten

Voor één halve gastronormvorm:

  • 875 gram Petra tarwebloem 5063 Type "0"
  • 125 gram Wildfarmed Pizza Flour
  • 1 zakje droge gist (7 gram)
  • 24 gram fijn zeezout
  • 35 gram extra vergine olijfolie
  • 850 gram handwarm water

Voor de afwerking

  • Extra vergine olijfolie
  • Grof zeezout
  • Gedroogde oregano

Het recept

Stap 1 – Meng het deeg

Doe alle ingrediënten in een ruime kom en meng ze met een lepel of je hand tot een samenhangend deeg. Kneden is niet nodig. Het deeg is behoorlijk nat en plakkerig; dat is precies de bedoeling. Dek de kom af met een deksel of plasticfolie.

Stap 2 – Eerste rijs

Laat het deeg ongeveer één uur rijzen op een warme plek, totdat het duidelijk in volume is toegenomen. Tip van ons: wij laten het deeg vaak rijzen boven op de warme vaatwasser. Een ideale plek met een constante temperatuur.

Stap 3 – Vouwen voor luchtigheid

Wanneer het deeg ongeveer verdubbeld is, maak je je handen nat. Pak het deeg voorzichtig vanuit het midden op, rek het iets uit en vouw het terug over zichzelf. Draai de kom vervolgens een kwartslag en herhaal. Voer deze stretch-and-fold-techniek in totaal vier keer uit, met telkens één uur rust tussen iedere vouwbeurt. Juist deze techniek zorgt voor de kenmerkende luchtige structuur van een goede focaccia.

Stap 4 – Nacht in de koelkast

Na de laatste vouw dek je de kom opnieuw af en zet je het deeg een hele nacht in de koelkast. Door de langzame koude rijzing ontwikkelt het deeg veel meer smaak en wordt de focaccia extra luchtig.

Stap 5 – Laatste rijs

Vet een halve gastronormvorm licht in met olijfolie of bekleed deze met bakpapier. Stort het deeg voorzichtig in de vorm zonder alle lucht eruit te drukken. Dek het deeg losjes af en laat het ongeveer twee uur op kamertemperatuur komen en verder rijzen.

Stap 6 – Oven voorverwarmen

Verwarm de oven voor op 225 °C.

Stap 7 – De karakteristieke kuiltjes

Maak je vingers vochtig en druk voorzichtig de bekende kuiltjes in het deeg. Je ziet nu de mooie luchtbellen verschijnen. Besprenkel de focaccia royaal met extra vergine olijfolie en bestrooi met grof zeezout en gedroogde oregano.

Stap 8 – Bakken

Plaats de focaccia in de oven en besproei de ovenwand kort met wat water om stoom te creëren. Bak de focaccia:

  • 12 minuten op 225 °C
  • daarna nog 18 minuten op 180 °C

De focaccia is klaar wanneer hij goudbruin is en mooi hol klinkt wanneer je op de onderkant klopt.

Stap 9 – Afkoelen

Haal de focaccia direct uit de bakvorm en laat hem volledig afkoelen op een rooster. Zo blijft de korst heerlijk krokant.

Welke wijn past bij focaccia?

Focaccia is verrassend veelzijdig aan tafel en combineert uitstekend met wijn.

Mijn absolute favoriet blijft focaccia met mortadella. Daarbij schenk ik zonder twijfel een lichtzoete Lambrusco. Een klassieke combinatie die wat mij betreft simpelweg perfect is.

Heb je een dag oude focaccia over? Maak er dan bruschetta van, bij voorkeur op de barbecue. Meng extra vergine olijfolie met een geperst teentje knoflook, grof zeezout, versgemalen zwarte peper en wat oregano. Bestrijk de gegrilde sneetjes hiermee.

Snijd vervolgens een rijpe Coeur de Boeuf-tomaat in kleine blokjes en meng deze met de resterende olie, wat extra peper en zout en ruim verse basilicum. Lepel het mengsel royaal over de bruschetta.

Daar drink ik het liefst een Falanghina of Greco uit de omgeving van Napels bij. Deze wijnen combineren frisse citrusaroma's met een subtiele bloemigheid en een licht bittertje dat perfect aansluit bij de tomaat en olijfolie. Misschien ben ik niet helemaal objectief; mijn schoonfamilie heeft immers haar wortels in Napels.

Ook een frisse rosé uit Sicilië past uitstekend. En verschijnt er daarnaast nog een worstje van de barbecue op tafel? Kies dan voor een licht gekoelde, ongecompliceerde Chianti. Onze Salcheto Chianti Biskero is daar een prachtig voorbeeld van: precies zoals een goede Chianti hoort te zijn.